Doğunun büyük bilgesi İranlı İbn Sina yapay zeka hakkında bize neler öğretir?
![Doğunun büyük bilgesi İranlı İbn Sina yapay zeka hakkında bize neler öğretir?](https://acil.news/wp-content/uploads/2024/05/4c6d4c8713c7302hotm_800C450.jpg)
İranlı İbn Sina, bırakın yapay zekayı, matbaanın icadından yüzyıllar önce, MS 10. yüzyılda yaşamıştır.
Bununla birlikte, modern etologların düşündüğü soruların birçoğunu da düşündü: Bir insanı hayvandan çok insan yapan şey nedir?
Son yıllarda pek çok filozof bizi insan yapan şeyin bilinçli deneyim kapasitemiz olduğunu savundu. Peki bilinci nasıl tanımlayacağız? Bir varlığın bilince sahip olduğunu belirlemek için hangi dış kanıtları kullanabiliriz? Bu sorular üzerinde fikir birliğinin olmayışı, yapay zekanın kişiliğine ilişkin tartışmanın uzun süre çözümlenememesinin sebeplerinden biri. Nasıl ki çağdaş yapay zeka araştırmacıları, benzer görevlere verilen insan ve yapay zeka tepkilerinin altında yatan süreçleri karşılaştırmakla ilgileniyorsa, İbn Sina da benzer davranışsal çıktılar elde etmek için insanların ve hayvanların iç süreçlerini karşılaştırmakla ilgileniyordu.
Ona göre insanın farklılaşmasının temel yeteneklerinden biri genellemeleri anlamaktır. Hayvanlar yalnızca ayrıntılar (tam önlerinde olan belirli şeyler) hakkında düşünebilirken, insanlar genel kurallardan yola çıkarak akıl yürütebilir.
İbn Sina El Nefs adlı kitabında koyunun kurtla yüzleşmesinin meşhur antik örneğinden bahseder. İnsanlar “kurtların genel olarak tehlikeli olduğu ve karşılarındaki hayvanın bir kurt olduğu, dolayısıyla kaçmaları gerektiği” şeklindeki genel prensibi öne sürerken hayvanların farklı düşündüğünü iddia ediyor.
Genel bir kanuna dayanarak akıl yürütmezler, sadece kurdu görürler ve kaçmaları gerektiğini bilirler. Kurtların genel özelliklerini tartışmak yerine kendilerini belirli özelliklerle sınırlandırırlar. İbn Sina’nın insan ve hayvan psikolojisi arasında yaptığı ayrım, modern bilim adamlarının yapay zekayla bağlantılı olarak araştırdığı ayrıma çok benzer. Güncel araştırmalar yapay sinir ağlarının sistematik kombinasyonları genelleştirme yeteneğine sahip olmadığını göstermektedir. İnsanlar, daha sonra daha karmaşık fikirler halinde birleştirilebilecek bir dizi kelimeden soyut anlamlar çıkarırken, yapay zeka, belirli bir görevle eşleşen belirli veri girişleri için istatistiksel veri kümelerini arar.
İnsan bilişi ile yapay biliş arasındaki fark, İbn Sina’nın insan muhakemesi hakkında benzersiz olanın ne olduğuna ilişkin tanımına çok iyi uymaktadır.
O,Kitabü’ş-Şifa’da, hikmet sahibi bir varlığın, ortak olan ve olmayan şeyleri nasıl öğrendiğini ve böylece ortak şeylerin mahiyetini farklı türlerde çıkardığını açıklamaktadır.
İbn Sina’ya göre insanın ayırt edici özelliklerinden biri de genellemeleri anlayabilmemizdir. Biz insanlar, genelleştirilmiş kavramlara ulaşabilmek için nesnelerin temel özelliklerini daha az önemli olan özelliklerinden ayırırız. Daha sonra bu kavramlarla mantık yürütüyoruz ve bunları farklı durumlara uyguluyoruz.
Koyun ile yapay sinir ağı arasındaki temel farklardan biri, yapay sinir ağının, kapsamlı veri kümeleri biçiminde çok daha büyük bir ayrıntı deposuna erişebilmesidir.
İbn Sina’nın kişilikle ilgili ana kriteri (genellemelerden akıl yürütme), sistematik kombinatoryal genellenebilirliğe çok benzer.
Bu kriter kişiliğe sahip olmak için muhtemelen test edilebilir bir standart sağlayabilir. Şimdiye kadar yapay zeka bu testte defalarca yenilgiye uğradı.