Batı Şeria, Amerikalılara satılıyor
![Batı Şeria, Amerikalılara satılıyor](https://acil.news/wp-content/uploads/2024/07/bati-seria-amerikalilara-satiliyor-20432.jpg)
The Intercept’te, Jonah Valdez, emlak şirketlerinin Kuzey Amerikalı istilacılara yasadışı İsrail ve Batı Şeria yerleşimlerindeki evleri tanıtmasını tartışmaya açtı.
Amerika’dan yayın yapan The Intercept dergisinde gazeteci Jonah Valdez, yasadışı yerleşimlerin genişlemesinin ve İsrailli yerleşimcilerin Filistinlileri yerinden etmesinin, yeni yasadışı karakolların inşa edilmesine, hırsızlık ve taciz olaylarında artışa neden olduğunu yazdı.
Haziran ayının sonlarında, My Israel Home adlı bir şirket, Los Angeles’taki bir sinagogda özel bir müşteri kitlesine hitap eden bir fuar düzenledi. Fuar, işgal altındaki Batı Şeria’daki yasadışı İsrail yerleşimlerinde yeni bir ev satın almak isteyen Yahudi Amerikalılara hitap ediyordu.
Benzer emlak fuarları bu yıl Kuzey Amerika’da Montreal, Toronto, New Jersey, Baltimore ve Brooklyn gibi yerlerde düzenlendi ve ”Gazze Savaşı”, İsrail yerleşimleri ve Filistin egemenliği konusunu ön plana çıkardığı için birçoğu protestolarla karşılaştı.
Los Angeles’taki etkinlikte patlak veren şiddet olayları ulusal gündemin ilk sırasına yerleşti. Adas Torah sinagogunda “çalıntı toprak” olarak adlandırdıkları arazinin satışını kınayan protestocular, Batı Los Angeles sokaklarında İsrail yanlısı karşı protestocular tarafından karşılandı.
Los Angeles polisi, göstericiler arasında kavga çıktığını ve protestocuların polis tarafından coplarla dövüldüğünü bildirdi. Yaşanan arbede ulusal medyada kurumsal bir etkinlikteki siyasi bir protestodan ziyade bir ibadet yerindeki şiddet olayı olarak yansıtıldı ve Başkan Joe Biden da dahil olmak üzere her iki partiden siyasi liderlerin gösteriyi antisemitik olarak nitelendirmesine yol açtı. Adalet Bakanlığı olayı soruşturduğunu açıkladı.
Ancak işgal altındaki Batı Şeria’da bir mülk satın almak isteyen ev alıcılarının teklif vermek için daha uygun bir seçeneği var. Bu da çevrimiçi listelerde basit bir gezinti.
Büyük ölçüde İsrail’e taşınmak isteyen Yahudi Amerikalı alıcılar için hazırlanmış web sitelerinde, müstakbel ev sahipleri, banliyö yaşamının tipik süslerini sunan yerleşim topluluklarındaki evlerin listelerini içeren mülklere göz atabiliyorlar.
My Israel Home tarafından bu yıl Kuzey Amerika genelinde düzenlenen emlak fuarlarına yaklaşık bir düzine emlak firması katıldı. Bu firmalardan altısı, çevrimiçi listelerine göre, sekiz farklı Batı Şeria ve Doğu Kudüs yerleşiminde bulunan en az iki düzine ayrı satılık mülkü aktif olarak pazarlıyor.
Diğer emlak firmaları da sitelerinde genellikle düzinelerce Batı Şeria mülkünü listeliyor. Bu haberde adı geçen firmalar yorum taleplerine yanıt vermedi.
Söz konusu firmalar Ma’ale Adumim, Efrat, Mitzpe Yericho, Ramat Givat Ze’ev, Har Adar, Hashmonaim ve Ariel’de (hepsi de Kudüs’e bir saatlik mesafede bulunan Batı Şeria yerleşimleri) ve Doğu Kudüs’teki Givat Hamatos’ta satılık evler listeledi.
Batı Şeria’daki yerleşimler, Cenevre Sözleşmelerinin 49. Maddesini ihlal ederek yasadışı olduklarını düşünen uluslararası toplum tarafından uzun süredir eleştirilmektedir. Ancak yerleşimlerin genişlemesini takip eden ve buna karşı çıkan İsrailli bir savunuculuk grubu olan Peace Now’a göre İsrail hükümeti bunların yasadışılığına itiraz ediyor ve 146 yerleşimi yasal olarak tanıyor.
Gruba göre İsrail hükümeti arazileri yalnızca İsraillilere kiralıyor, zira Filistinlilerin devletin Batı Şeria’da gasp ettiği yeni arazileri kullanması engelleniyor.
Yerleşim yerlerine yönelik eleştiriler, İsrail’in Gazze’deki savaşı sürerken işgal altındaki topraklarda Filistinlilere yönelik yerleşimci şiddetinin arttığı son aylarda daha da yoğunlaştı. Cuma günü İsrail, Batı Şeria’daki beş yasadışı karakolu yerleşim yeri olarak kabul etme planlarını açıkladı ve bu da uluslararası kınamalara neden oldu.
Los Angeles’taki etkinliğin düzenlenmesine yardımcı olan ve ABD merkezli emlakçılardan oluşan bir ekiple çalışan My Home in Israel, internet sitesinde Teaneck, New Jersey ve Montreal’de düzenlediği diğer toplantılardan fotoğraflar yayınlayarak sinagogların içinin emlak firmaları, mortgage şirketleri ve hukuk firmalarının açtığı stantlarla dolu olduğunu ve alıcı adaylarıyla oturup konuştuklarını gösterdi.
Bir standın afişinde “Hayalinizdeki evi İsrail’de bulun” yazarken bir diğerinde de Amerikan rüyasını İsrail’in kalbinde yaşayın.” yazıyor.
Emlakçı olan Baruki Cohen, Batı Şeria yerleşimlerini kastederek “Pek çok insan orada yaşamak istiyor – çok güzel, dağlar, manzara” dedi.
Firması Israel Home, Los Angeles’taki etkinliğe katılmadı ama benzer mülkleri Yahudi Amerikalılara pazarlıyor ve Doğu Kudüs’teki evlerin yanı sıra İsrail içinde de mülk satıyor.
Gelecekte Filistin’in el-Halil kentindeki bir İsrail yerleşiminde de mülk satmayı planlıyor. New Jersey doğumlu olan ve İsrail’deki ailesini ziyaret ederek büyüyen Cohen, 2014 yılında Kudüs’te ikinci bir ev satın aldı.
Cohen, Los Angeles’taki etkinlik gibi emlak kongrelerinin en azından son on yıldır devam ettiğini söyledi. Kongreler genellikle sinagogların yanı sıra otellerin konferans salonlarında ve insanların evlerinde düzenleniyor. Her yıl Kuzey Amerika’da 100 kadar farklı emlak kongresi düzenlendiğini tahmin ediyor.
Cohen, “[Batı Şeria’da] mülk satmakla ilgili hiçbir ahlaki ya da yasal kaygım yok. Güvenli olduğunu hissetseydim ben de orada yaşardım. Oraya taşınmak isteyen herkese bunu kolaylaştırmaktan mutluluk duyarız.” dedi.
1948’de İsrail devletinin kurulmasından sonraki ilk yıllardan bu yana ülke, dünyanın dört bir yanından Yahudi göçünü davet etti.
Nakba olarak bilinen etnik temizlik kampanyasının bir parçası olarak 700.000’den fazla Filistinlinin evlerinden edildiği 1948 İsrail-Arap Savaşı’ndan sonra İsrail ile Batı Şeria arasında çizilen sınır olan Yeşil Hat’tın ötesine göç, İsrail hükümetinin finansmanı ve askeri desteğiyle yerleşimlerin küçük yasadışı karakollardan banliyö şehirlerine doğru genişlemesiyle 1980’lerde patlama yaptı.
O zamandan bu yana İsrail hükümeti, yerleşimler genişledikçe Filistinlileri topraklarından ve evlerinden çıkarmaya devam ediyor.
Uzmanlar, İsrail’e göç etme hakkını kullanan çoğu Yahudi Amerikalının Batı Şeria’ya taşınmadığını, ancak yine de her yıl yüzlercesinin bu tercihi yaptığını söylüyor.
Hayfa Üniversitesi’nde misafir profesör ve Amerikalı Yahudi yerleşimciler konusunda uzman olan Sara Yael Hirschhorn, her yıl İsrail’e taşınan 3.000 Yahudi Amerikalı’nın yaklaşık yüzde 15’inin yerleşim yerlerine taşındığını tahmin ediyor.
Batı Şeria’da yaklaşık 500 bin İsrailli yerleşimci yaşıyor. Hirschhorn’a göre bunların yaklaşık 60 bini Amerikalı. Bu sayıya İsrail’in 1967’de ilhak ettiği Doğu Kudüs’te yaşayan 200 binden fazla İsrailli yerleşimci dahil değil.
Hirschhorn, Amerikalı göçmenlerin çoğunluğu için İsrail devleti ile işgal altındaki Batı Şeria arasındaki sınırın hala önemli olduğunu söyledi. Ancak mütevazı ama istikrarlı Amerikan göç akımından kâr eden emlak firmaları daha az seçici.
Los Angeles’taki emlak etkinliğinin bir parçası olan Kudüs merkezli Noam Homes, İsrail içinde, Tel Aviv gibi şehirlerdeki evlerin yanı sıra Yeşil Hattın ötesinde, Efrat ve Ma’ale Adumim gibi 30 binden fazla nüfusa sahip ancak yerleşim yeri statüleri pek tanınmayan büyük yerleşim yerlerindeki evleri de listeliyor.
Yerleşim yerlerinin listelerinin çoğunda İsrail’de bir adres gösteriliyor ve zaman zaman bölge, İsrail hükümetinin Batı Şeria için tercih ettiği terim olan Tevrat’taki adıyla Judea ve Samaria olarak anılıyor.
Dartmouth College’da antropolog olan ve Yahudilik, İsrail ve Filistin konularında uzmanlaşan Rachel Feldman, “Bunlar tepedeki küçük karakollar gibi değil; bunlar İsrail devletine bitişik ve onunla bütünleşmiş devasa yerleşim blokları” diyor. “Buradaki Amerikalı Yahudi yerleşimcilerle konuştum, devletin sınırlarının ötesinde yaşadıklarını bile hissetmiyorlar.”
Ebeveynlerin çocuklarını genellikle boş bir yıl veya seminer okulu için oraya gönderdiklerini ve yerleşim yerlerini İsrail’in bir parçası olarak gördüklerini söyledi. Trump döneminde daha da fazla Amerikalı Yahudi’nin Yeşil Hattı görmezden gelme konusunda cesaretlendiğini söyledi.
Çalışmaları 7 Ekim saldırılarından önceye dayandığı için Hirschhorn ve Feldman, Gazze savaşının Amerikalıların Batı Şeria’da ev sahibi olmaya olan ilgisi üzerindeki etkisini ölçemediler.
Ancak emlakçı Cohen, savaş başladığından bu yana İsrail mülklerine olan talebin arttığını gördüğünü söyledi. Cohen, 7 Ekim’den önce her hafta ev almak isteyenlerden yaklaşık dört ya da beş talep alıyormuş. Saldırılardan hemen sonraki haftalar sessiz geçerken, İsrail hükümeti tarafından açıklanan bir dizi yerleşim yeri genişlemesine paralel olarak son üç ayda ilgi arttı. Cohen şu anda haftada 15 talep aldığını söyledi.
Gayrimenkul şirketleri savaş zamanı vatanseverliğine açık bir çağrı yaparak çatışmayı bir satış noktası ve yatırım nedeni olarak öne çıkarıyor.
Meny Group, web sitesindeki tanıtım materyalinde İsrail hükümetinin kampanya için kullandığı resmi adı kullanarak “Demir Kılıç savaşının ortasında olmamıza rağmen emlak piyasası patlama yaşıyor.” dedi.
Diğer bazı firmalar da konuta yatırım yapmanın Yahudiler için çatışma ve istikrarsızlık dönemlerinde İsrail’i desteklemenin bir yolu olduğunu savundu. Firmalar ayrıca Covid-19 salgınının ilk yıllarında İsrail ekonomisinin yabancı ve Amerikalı alıcıların desteği sayesinde atlattığı bir başka krizi örnek gösterdi.
Çoğu firmanın pazarlama materyalleri, “kendileri ve gelecek nesiller için Vaat Edilmiş Toprakların bir parçasına” sahip olma vaadinde bulunarak, anavatanı ve ekonomisini desteklemeye yönelik Siyonist ideallere daha geniş bir şekilde hitap etmektedir.
Bu firmalardan biri olan ve Kuzey Amerika’daki emlak kongrelerinde de yer alan Meny Group, dünya genelinde antisemitizmin yükselişine dikkat çekerek İsrail’i “Yahudiler için bir güvenlik feneri” olarak resmediyor.
Emlak şirketleri ayrıca Amerikalı alıcılar için ekonomik kaygıların da altını çizdi. Meny Group’un web sitesi, ABD’de dini eğitim masraflarını karşılamakta zorlanan Ortodoks ailelere hitap etmek için Tevrat öğreten devlet eğitimi seçeneklerini vurguluyor.
ABD’den taşınan bir emlakçı, dört çocuğu için okul ücretinin çocuk başına yaklaşık 17 bin 500 dolara mal olduğunu yazdı. İsrail’de ise çocukları için tek bir yılda yaptığı masraf 3 bin dolardı.
Hirschhorn, ABD’de olduğu gibi İsrail ve Batı Şeria’da da konut pahalı olsa da, devlet destekli Yahudi altyapısının mümkün kıldığı genel düşük yaşam maliyetinin, yaşamın muhtemelen daha uygun fiyatlı olmasını sağladığını söyledi.
İsrail’de sağlık hizmetleri de sosyalleştirilmiştir ve yeni gelenler yeni bir araba veya yeni bir ev için beyaz eşya satın almak için küçük burslar veya vergi teşvikleri ve kesintileri de alabilirler.
“Koşer yiyeceklerin maliyeti çok daha az, çocuklarınızı Yahudi gündüz okuluna gönderme konusunda endişelenmenize gerek yok, İsrail’de üniversite maliyeti çok fazla olmayacak. Yahudi cemaatinin bir parçası olmak gerçekten o kadar pahalı ya da zor değil.” dedi.
Yerleşim yerlerindeki evler pek ucuz değil ama İsrail şehirlerindeki evlerden daha ucuz. Popüler Gush Etzion yerleşim grubundaki bir apartman dairesinin fiyatı, yaklaşık dört ila altı yatak odası ve bin metrekareden fazla olan mülkler için 500 bin ila 1 milyon dolar arasında değişiyor. Cohen, Kudüs’ün merkezinde benzer büyüklükte bir evin 3 milyon dolara kadar çıkabileceğini söyledi.
Bir listede, Kudüs’ün doğusundaki Ma’ale Adumim yerleşiminin banliyö bölgesinde 2.000 metrekarelik bir çatı katı 1,2 milyon dolara gösteriliyor. “Çarpıcı Çatı Katı” olarak listelenen alanda beş yatak odası ve panoramik manzaralı iki “cömertçe büyüklükte” balkon bulunuyor. Ayrıca bol miktarda depolama alanı da mevcut. Bununla birlikte, çatı katında Amerikan evlerinde daha az rastlanan bir özellik daha bulunuyor: “İçinizin rahat etmesi için özel bir kasa odası.”
Feldman, “Amerikalı Yahudiler İsrail’e taşınmayı hayal ediyorlarsa belli bir tür orta sınıf yaşam standardını korumak isteyebilirler ve bu aslında İsrail’in içinde mümkün olmayabilir. Bu yüzden Batı Şeria’ya bakmaya başlıyorlar. Güzel, geniş ve bahçeli bir orta sınıf evi, Tel Aviv’deki küçük ve uygun fiyatlı olmayan bir apartman dairesine kıyasla daha güzel görünmeye başlıyor.” dedi.
Yerleşim yerlerinin genellikle kendi okulları, parkları, yüzme havuzları, süpermarketleri, kuru temizleyicileri, spor tesisleri, kuaförleri ve sinagogları var.
ABD’den İsrail’e Yahudi göçünü teşvik eden ve kolaylaştıran bir sivil toplum kuruluşu olan Nefesh-B’nefesh’in web sitesinde, kullanıcılar yerleşim yerlerinin eğitim ve dini seçeneklerini karşılaştırmak için mahalle profillerini okuyabiliyor.
Profillerde ayrıca bölgede İngilizce konuşan başka kişilerin olup olmadığı da belirtiliyor. Çevrimiçi portal, göç etmek isteyen Yahudi Amerikalılar için genellikle başlangıç noktasıdır; kuruluş evrak işlerinde ve diğer bürokratik adımlarda yardımcı olmaktadır.
Emlak şirketleri gibi kar amacı gütmeyen kuruluş da Yeşil Hat’a saygı göstermiyor ve mahalle profillerinde yasadışı yerleşimleri İsrail’in bir parçası olarak listeliyor. Site ayrıca kullanıcıları Zillow ve Craigslist’e benzer şekilde İsrail genelinde ve yerleşim yerlerinde düzinelerce konut ilanı gösteren Yad2’ye yönlendiriyor.
Hirschhorn, Amerikalı Yahudi yerleşimcilerle ilgili kitabı için yaptığı araştırma sırasında bir kadının kendisine yaşadığı yerleşim topluluğunun “Pazar sabahı simit alabileceğim bir yer olduğunu ama aynı zamanda Yahudi halkının kurtuluşu ve Mesih geldiğinde doğru yerde olacağımı bildiğimi” söylediğini aktardı.
Haziran ayının sonlarında İsrail hükümeti, planlanan diğer yerleşimler için Batı Şeria’da 3 bin dönümlük bir araziye daha el koyarak Filistinlilerin bu araziyi kullanmasını engelledi. Peace Now, geçen hafta kamuoyuna açıklanan el koyma işleminin 1993 Oslo Anlaşmalarından bu yana İsrail tarafından gerçekleştirilen en büyük toprak gaspı olduğunu söyledi.
Grup, hükümetin bu yıl Batı Şeria’da 5 bin dönümden fazla araziye el koyduğunu ve bunun 30 yıllık süre zarfında tek bir yılda alınan en fazla arazi olduğunu söyledi. Mart ayında İsrail hükümeti, çoğunluğu Ma’ale Adumim’de inşa edilecek olan yerleşimlerde 3 bin 400 yeni konutun inşasını da onayladı. Emlak etkinliklerine katılan şirketlerin çoğu yerleşim yerindeki mülkleri listeliyor.
Batı Şeria’daki Yahudi emlak piyasası, mevcut İsrail hükümetinin işgal altındaki topraklara doğru genişlemesinin önemli bir parçası olmaya devam ediyor. İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, yeni konut inşaatlarıyla ilgilenen ofisi denetleyen aşırı sağcı bir politikacı, projeyi kutladı ve X’te “Düşmanlar zayıflatmaya çalışsa da biz bu ülkede inşa etmeye ve gelişmeye devam edeceğiz” dedi.
Smotrich Kedumim yerleşiminde yaşıyor ancak raporlara göre yerleşim yerinin dışında inşa edilen evi İsrail yasalarını bile ihlal ediyor gibi görünüyor.
Smotrich son olarak Batı Şeria’nın tamamını Filistinlilerden kopararak ilhak etme yönündeki uzun vadeli hedeflerini ortaya koyan açıklamalar yaptı ve daha yeni, yasadışı yerleşimlerin meşrulaştırılmasını desteklediğini ifade etti.
“Egemenliği kuracağız… önce sahada sonra da yasalar yoluyla. Haaretz’e göre Smotrich geçen hafta bir toplantı sırasında yaptığı açıklamada genç yerleşimleri yasallaştırmak niyetindeyim. Hayatımın misyonu bir Filistin devletinin kurulmasını engellemektir.” diye konuştu.
Batı Şeria’da İsrail işgali altında yaşayan 2.8 milyon Filistinli halihazırda bölge genelinde günlük hareket kısıtlamalarıyla karşı karşıya. Birleşmiş Milletler’in en üst düzey insan hakları yetkilisi ve Intercept araştırmasına göre, İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşının başladığı Ekim ayından bu yana Batı Şeria’da Filistinlilere yönelik şiddet 133’ü çocuk 500’den fazla Filistinlinin İsrail askeri güçleri ya da yerleşimciler tarafından öldürülmesiyle sonuçlandı. 2023’teki ölü sayısı, BM’nin Batı Şeria’daki kayıpları izlemeye başladığı 2005’ten bu yana en yüksek sayıdır.
Batı Şeria’daki yerleşimlere karşı çıkan Americans for Peace Now’ın başkanı Hadar Susskind, “Dünyanın gözü Gazze’ye odaklanmışken, yerleşimci hareketi hız kesmeden devam etti ve yasadışı yerleşimler kurmak, yerleşimleri daha da geliştirmek, daha fazla toprak almak için daha da zorladı. Filistinli toplulukları neredeyse her gün, hatta her hafta topraklarından koparıyorlar.” dedi.
Yerleşimci hareketini takip eden İsrail merkezli muadilleri Peace Now’daki meslektaşları, Yahudi yerleşimcilerin şiddet, taciz, zeytinlikleri yakma ve Filistinli çiftçilerin koyunlarını çalma olaylarını rapor ettiler. Grubun bildirdiğine göre, 2023 yılında yerleşimciler 26 yeni yasadışı ileri karakol inşa etti; bu sayı grubun 2002’de takip etmeye başlamasından bu yana en yüksek rakam. Bu yıl şimdiye kadar 14 yerleşimci karakolu daha inşa edildi.
Susskind, Yahudi toplumu dışındaki Amerikalıların bile yerleşimlerin genişlemesini desteklemede önemli bir rol oynadığını söyledi. Yerleşimci yanlısı davalara milyonlar akıtan Evanjelik Hıristiyan gruplara işaret etti. Şubat ayında HaYovel adlı yerleşimci yanlısı bir Amerikalı Hıristiyan grup, Batı Şeria’daki yerleşimciler için yüzlerce yelek, kask, dürbün, el feneri ve güvenlik dronu satın almak üzere 3,5 milyon dolar topladı. Grup 25 milyon dolar daha toplamayı hedefliyor.
Americans for Peace Now, ABD hükümetini bu tür fonların akışını durdurmak için daha fazlasını yapmaya çağırdı. Susskind, Biden’ın Dışişleri Bakanlığı’na Batı Şeria’da işlenen şiddet suçları nedeniyle belirli kuruluş ve kişilere yaptırım uygulama yetkisi veren kararnamesine atıfta bulundu.
Hükümet şu ana kadar İsrailli Yahudi yerleşimciler Zvi Bar Yosef, Moshe Sharvit, Neriya Ben Pazi ve Ben Zion Gopstein’a Filistinlilere yönelik tekrarlanan saldırı ve tehditler; yerleşimci şiddetini daha da körükleyen fonlar toplayan Mount Hebron Fund ve Shlom Asiraich örgütleri; ve Gazze’ye giderken Batı Şeria’da yardım konvoylarına saldıran aşırı İsrailli bir grup olan Tzav 9’a yaptırım uyguladı.
Susskind, “Filistinliler günlük sorunlarını yaşamaya devam edecekler ve işgal sona erene kadar kesinlikle adalet ve eşitliğe sahip olamayacaklar” dedi.
Sussking “İnsanların acil ihtiyaçlarıyla ilgilenmek zorundasınız ancak büyük resme bakıldığında tek bir cevap var, o da işgalin sona ermesi.” diye ekledi.